Vorige week waren we op Terschelling. De eigenaar, een voormalig boer, vertelde me waarom hij zijn melkveehouderij had ingeruild voor een camping: “Je kunt beter badgasten melken dan koeien.” Die uitspraak bleef hangen. Niet vanwege het commerciële karakter, maar vanwege de eenvoud en helderheid van zijn keuze: hij doet nu wat hij leuk vindt, waar hij goed in is, en waar hij energie van krijgt.
Dat zette me aan het denken over ons werk als arts. Hoe vaak zijn we nog bezig met waar we goed in zijn en waar we voor zijn opgeleid? Met échte patiëntenzorg, bedoel ik dan. Gesprekken voeren, onderzoek doen, behandelen, uitleggen, begeleiden. Dáár ligt onze toegevoegde waarde. Niet in het eindeloos aanvinken van vinklijsten of het najagen van indicatoren waarvan we het nut nauwelijks begrijpen.
Vaak hoor ik collega’s verzuchten: “Ja, maar in het EPD moeten we alles orderen”, of: “Dat moet omdat het ziekenhuis een kwaliteitsaccreditatie wil behouden.” En dat is deels waar. Maar als we eerlijk zijn, komt een groot deel van de administratieve ballast gewoon uit onze eigen beroepsgroep. Wij wilden de verslaglegging zo volledig mogelijk. Wij introduceerden weer een nieuwe checklist of vragenlijst. En nu ploeteren we onder de gevolgen van ons eigen systeem.
Toch hoeven we niet klakkeloos met die stroom mee te roeien. We kunnen ook zélf veranderingen in gang zetten. Door kritisch te kijken naar wat we doen. Door met collega’s het gesprek aan te gaan: wat is echt nodig, en wat niet? Wat draagt bij aan betere zorg – en wat vooral aan onze werkdruk? Kleine aanpassingen kunnen al veel doen. Minder registreren, meer vertrouwen op professioneel handelen. Administratie beperken tot wat waarde toevoegt. Dat vraagt moed, maar het kan echt.
Dat vraagt een andere houding: minder afvinken, meer afwegen. Minder volgen, meer sturen. Meer ruimte maken voor het contact met de patiënt, en minder voor het scherm. Niet alles hoeft morgen anders, en dat lukt natuurlijk ook niet, maar het begint met bewust kiezen. Met af en toe stilstaan en je afvragen: doe ik wat ik moet doen, of doe ik wat ik altijd al deed?
Op Terschelling was het antwoord helder: liever badgasten dan koeien. Voor ons artsen geldt misschien: liever patiënten helpen dan lijstjes afvinken.